Kort antwoord: De leukste kerstspellen voor familie en groepen zijn eenvoudige spelletjes waar iedereen binnen een minuut aan mee kan doen, zoals een cadeauruilspel (White Elephant), het links-rechtsspel met cadeautjes, kersthints en Fishbowl. Voor een langere avond voeg je een puzzel- of mysteriespel toe, bijvoorbeeld een kerstescaperoom om te printen voor de kinderen of een moordmysterie als adventskalender dat de volwassenen in december oplossen.
Stel je voor (een verzonnen, maar herkenbare scène): Het is de zaterdag voor kerst en de woonkamer ruikt naar kaneel en plakband. Twaalf mensen zitten in een slordige kring, ieder met een ingepakt doosje op schoot, terwijl iemand een verhaal voorleest vol met de woorden "links" en "rechts". Bij elk van die woorden gaan de cadeautjes door, en bij de derde alinea heeft tante Carla er vier op schoot en moet ze zo hard lachen dat ze er niet één meer kan doorgeven. Wat er in de doosjes zat, weet achteraf niemand meer. Het verhaal onthoudt iedereen.
Belangrijkste punten
- De spellen die mensen onthouden, hebben een moment van chaos: een gestolen cadeau, een wilde gok, een code die op het nippertje gekraakt wordt.
- Bij gemengde leeftijden kies je spellen waarin lezen en snelheid niet alles bepalen. Teams helpen.
- Grote kerstfeesten vragen om teamspellen of ruilspellen; op een kleine familieavond past een langere puzzel.
- Zorg voor één spel zonder voorbereiding en één "hoofdact" die je van tevoren klaarzet.
- Mysterie- en escaperoomspellen maken van een familieavond een gezamenlijk doel in plaats van een wedstrijd, en dat helpt als neven en nichten fanatiek worden.
Kerstspelletjes zonder voorbereiding, voor elke groep
White Elephant: het cadeauruilspel
Ook bekend als Yankee Swap, en verwant aan het Sinterklaas-dobbelspel. Iedereen neemt één ingepakt cadeau mee binnen een afgesproken bedrag.
- Trek nummers om de volgorde te bepalen.
- Speler 1 pakt een cadeau van de stapel uit.
- Elke volgende speler pakt een nieuw cadeau uit of steelt er een dat al open is. Wie een cadeau kwijtraakt, mag opnieuw kiezen.
- Spreek af dat een cadeau maar drie keer gestolen mag worden, anders houdt het spel nooit op.
- Spelers: 6 tot 30
- Tijd: 30 tot 60 minuten
- Leeftijd: vanaf 10 jaar (jongere kinderen raken van slag als hun cadeau wordt gestolen)
Het links-rechtsspel met cadeautjes
Iedereen zit in een kring met een klein ingepakt cadeautje. De gastheer of gastvrouw leest een kort verhaal voor waarin de woorden "links" en "rechts" heel vaak voorkomen. Hoor je "links", dan geef je je cadeautje naar links door; hoor je "rechts", dan gaat het naar rechts. Als het verhaal uit is, houd je wat je op dat moment vasthoudt. Je eigen verhaal schrijf je in tien minuten; hoe gekker, hoe beter.
- Spelers: 6 tot 25
- Tijd: 10 minuten
- Leeftijd: vanaf 5 jaar
Kersthints
Twee teams, een timer van één minuut, niet praten. Maak briefjes zoals "per ongeluk een kat inpakken", "Rudolf met een verkoudheid", "de kerstverlichting ontwarren" en titels van kerstfilms. Laat kleine kinderen samen met een volwassene uitbeelden.
Kerstspellen met pen en papier voor groepen
Fishbowl, kerstversie
Iedereen schrijft drie kerstwoorden op briefjes (een persoon, een ding, een plek). Teams spelen drie rondes met dezelfde briefjes: eerst vrij omschrijven, dan met maar één woord, en tot slot zonder geluid uitbeelden. In de derde ronde is "de opblaasbare sneeuwpop van de buren" één gebaar waar de hele kamer om ligt.
- Spelers: 6 tot 30
- Tijd: 45 minuten
- Leeftijd: vanaf 8 jaar
Teken het kerstliedje
Eén speler krijgt de titel van een kerstliedje en tekent die op een groot blok, zonder letters of cijfers, terwijl het eigen team raadt. Dat is lastiger dan het klinkt, want "stille" of "heilige" tekenen vraagt echte creativiteit. Heel leuk voor volwassenen en tieners.
Noem er vijf: kersteditie
Lees een categorie voor ("vijf rendieren", "vijf dingen die je in de kerstboom hangt", "vijf kerstfilms") en geef een speler 15 seconden om er vijf te noemen. Kinderen zijn hier vaak sneller dan volwassenen.
Mysterie- en puzzelspellen voor kerst
Partyspellen zijn luid en kort. Puzzel- en mysteriespellen zijn het tegenovergestelde: iedereen buigt zich over dezelfde tafel, werkt naar één antwoord toe en juicht samen als het klikt. Daarom passen ze goed bij een familieavond, als je de neven en nichten voor één keer aan dezelfde kant wilt hebben. (Plan je een compleet moordfeest met kostuums en personages? Daarvoor hebben we een aparte gids met ideeën voor een kerst-moordfeest.)
Een kerstescaperoom thuis
Met een escaperoom om te printen wordt de woonkamer een uitdaging tegen de klok. De spelleider verstopt enveloppen, en de spelers lossen de ene puzzel na de andere op om de code te vinden die de volgende envelop opent.
- De verdwenen Noordpoolpost (vanaf 8 jaar, 2 tot 8 spelers, ongeveer 60 minuten): een sneeuwstorm heeft de postkamer van de Kerstman op z'n kop gezet, en de spelers sorteren de laatste zak brieven om het postluik van de slee vóór middernacht te openen. Er zitten onder meer postcodes in, postzegels die precies moeten optellen, morse in zuurstokstrepen en een lootjesketting.
- Red de speelgoedwerkplaats! (5 tot 9 jaar, 2 tot 8 spelers, ongeveer 45 minuten): het is kerstavond, de speelgoedmachine van de Kerstman zit vast en de kleine elfjes hebben hulp nodig. Er wordt gekleurd op nummer, met vormen gewerkt, geteld en verbonden, met heel weinig lezen, dus het werkt goed voor jonge kinderen. Je hebt een kleurenprinter nodig.
Tip voor gemengde leeftijden: geef elk kind één envelop om te "bewaken" en open te maken, ook als de volwassenen het meeste rekenwerk doen.
Een moordmysterie in 24 adventsdagen
Voor volwassenen en tieners die van een rustigere puzzel houden, is Stille Nacht in Hollybrook een adventskalender met elke dag een puzzel in plaats van een chocolaatje. Elke dag (10 tot 20 minuten) levert een aanwijzing op waarmee je namen wegstreept in een register van 500 bezoekers van de kerstmarkt, en op kerstavond is er precies één naam over. Het is geschikt vanaf 12 jaar en je kunt het alleen spelen of in december elke ochtend samen aan het ontbijt oplossen.
Maffia, kerstdorpversie
Wil je een deductiespel zonder iets te printen? Speel Maffia (of Weerwolven) met een kersttwist: de "Grinches" stelen elke nacht stiekem één cadeau, en overdag discussiëren de dorpelingen wie er verbannen wordt. Werkt met 7 tot 20 spelers vanaf 10 jaar.
Kerstspellen voor volwassenen
Liggen de kinderen eenmaal in bed, dan willen volwassen groepen meestal wat meer competitie of wat meer gesprek.
- Twee waarheden en een leugen, kerstherinneringen: elke uitspraak moet over een eerdere kerst gaan. Reken op een paar bekentenissen over wie die kerstbal nu echt heeft gebroken.
- Omgekeerde hints: het hele team beeldt uit en één persoon raadt. Luider en grappiger met een glaasje advocaat.
- Spellen waarbij je de telefoon doorgeeft: Liary (ook op Google Play) zet zes partyspellen op één telefoon die je door de kamer doorgeeft. Handig als niemand kaartjes heeft voorbereid.
Kerstspellen vergeleken
| Spel | Spelers | Tijd | Voorbereiding | Ideaal voor |
|---|---|---|---|---|
| White Elephant (cadeauruil) | 6 tot 30 | 30 tot 60 min | Iedereen neemt een cadeau mee | Feestjes met collega's en vrienden |
| Links-rechtsspel met cadeautjes | 6 tot 25 | 10 min | Verhaal schrijven of printen | Familiebijeenkomsten, alle leeftijden |
| Kersthints | 6 tot 30 | 20 tot 40 min | 5 min (briefjes) | Gemengde leeftijden |
| Fishbowl | 6 tot 30 | 45 min | 5 min (briefjes) | Grote groepen, tieners en volwassenen |
| Teken het kerstliedje | 4 tot 16 | 20 tot 30 min | Tekenblok | Tieners en volwassenen |
| De verdwenen Noordpoolpost | 2 tot 8 | 60 min | Printen, knippen, enveloppen vullen | Familieavond, vanaf 8 jaar |
| Red de speelgoedwerkplaats! | 2 tot 8 | 45 min | In kleur printen, enveloppen | Jonge kinderen, 5 tot 9 jaar |
| Stille Nacht in Hollybrook | Alleen of met het gezin | 10 tot 20 min per dag | Printen | Volwassenen en tieners, heel december |
Een eenvoudig plan voor een kerstspelletjesavond
- Binnenkomst: Noem er vijf of kersthints terwijl de gasten binnendruppelen.
- Hoofdact: een escaperoom voor gezinnen met kinderen, of White Elephant voor feestjes met volwassenen.
- Afsluiter: het links-rechtsspel met kleine traktaties, zodat iedereen met iets naar huis gaat.
Twee regels maken elk kerstspel beter: houd de uitleg korter dan een minuut, en laat de jongste speler beginnen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn goede kerstspellen voor de hele familie?
Het links-rechtsspel met cadeautjes, kersthints en een escaperoom voor het hele gezin werken het best, omdat kinderen en volwassenen in hetzelfde team kunnen spelen en niemand snel hoeft te lezen.
Welke kerstspelletjes werken voor grote groepen?
White Elephant, Fishbowl en hints werken prima met 20 of 30 mensen, omdat je in teams of in één grote kring tegelijk speelt.
Wat zijn leuke kerstspellen voor volwassenen?
White Elephant met een strenge steellimiet, omgekeerde hints, Twee waarheden en een leugen met kerstherinneringen, en een moordmysterie of een spel met geheime rollen zijn populair bij volwassen groepen.
Kun je met kerst thuis een escaperoom doen?
Ja. Een escaperoom om te printen geeft je de puzzels en een handleiding voor de spelleider. Je print hem, verdeelt de pagina's over enveloppen en zet een timer, meestal op 45 tot 60 minuten.
Wat is een moordmysterie als adventskalender?
Dat is een puzzelboek in de vorm van een adventskalender: in december elke dag één puzzel, die telkens een aanwijzing naar de dader geeft, met de oplossing op kerstavond.